پمپ دنده ای تیپ 2؛ مشخصات، کاربرد و راهنمای انتخاب

پمپ دنده ای تیپ 2 یکی از خانواده‌های پرکاربرد پمپ دنده‌ای خارجی در سیستم‌های هیدرولیکی است که در مدل‌ها و ظرفیت‌های مختلف برای تأمین جریان روغن مدار استفاده می‌شود. تیپ یا Group 2 تنها نشان‌دهنده یک دبی مشخص نیست و برای انتخاب پمپ مناسب باید جابجایی حجمی، دور ورودی، فشار مجاز، جهت چرخش، نوع شفت، فلنج و پورت‌های پمپ را هم‌زمان بررسی کرد. به همین دلیل حتی دو پمپ ظاهراً مشابه از گروه دو ممکن است جایگزین مناسبی برای یکدیگر نباشند. بررسی دقیق مشخصات فنی اهمیت ویژه‌ای در انتخاب پمپ جدید یا جایگزینی پمپ قبلی دارد.

پمپ دنده ای تیپ 2 چیست؟

در سیستم‌های هیدرولیکی که تأمین جریان پایدار روغن اهمیت دارد، انتخاب پمپ باید متناسب با ظرفیت و مشخصات مدار انجام شود. پمپ دنده ای گروه 2 یکی از گزینه‌های رایج در خانواده پمپ‌های دنده‌ای خارجی است که با دریافت توان مکانیکی از موتور، روغن را از ورودی مکش کرده و به سمت خروجی و مدار هیدرولیک هدایت می‌کند.

عبارت Group 2 یا تیپ 2 بیشتر برای مشخص کردن خانواده یا فریم پمپ استفاده می‌شود. بنابراین نباید تصور کرد هر پمپی که در گروه دو قرار دارد، الزاماً دبی، فشار، دور یا ابعاد نصب یکسانی دارد.

در زمان انتخاب، علاوه بر گروه پمپ باید کد فنی و مشخصات دقیق مدل نیز بررسی شود.

پمپ دنده ای تیپ 2 چگونه کار می‌کند؟

در این پمپ‌ها دو چرخ‌دنده خارجی داخل پوسته با یکدیگر درگیر هستند. با چرخش شفت، چرخ‌دنده‌ها نیز حرکت کرده و در سمت ورودی شرایط لازم برای ورود روغن ایجاد می‌شود.

عملکرد پمپ را می‌توان در چهار مرحله خلاصه کرد:

1. شفت ورودی، چرخ‌دنده محرک را به حرکت درمی‌آورد.
2. چرخ‌دنده دوم نیز در اثر درگیری با چرخ‌دنده محرک می‌چرخد.
3. روغن در فضای میان دندانه‌ها و پوسته از سمت مکش به سمت خروجی منتقل می‌شود.
4. در سمت خروجی، درگیری مجدد دندانه‌ها روغن را به مدار هدایت می‌کند.

نکته مهم این است که پمپ اساساً جریان ایجاد می‌کند؛ فشار زمانی در سیستم شکل می‌گیرد که مدار در برابر این جریان مقاومت داشته باشد.

گروه دو در پمپ دنده ای به چه معناست؟

اصطلاح پمپ دنده ای گروه دو به یک خانواده ابعادی و طراحی در میان پمپ‌های دنده‌ای اشاره دارد. این طبقه‌بندی به انتخاب فریم مناسب کمک می‌کند، اما به‌تنهایی اطلاعات کافی درباره عملکرد دقیق پمپ ارائه نمی‌دهد.

برای مثال، دو مدل Group 2 می‌توانند جابجایی حجمی متفاوتی داشته باشند. همچنین مشخصات شفت، فلنج، نوع پورت، جهت چرخش و فشار مجاز آن‌ها ممکن است متفاوت باشد.

به همین دلیل هنگام جایگزینی یک پمپ، عبارت Group 2 تنها نقطه شروع انتخاب است و مشخصات مدل قبلی باید با گزینه جدید تطبیق داده شود.

تفاوت پمپ دنده ای گروه 1، گروه 2 و گروه 3

تفاوت گروه‌های مختلف را می‌توان بیشتر در اندازه فریم و محدوده ظرفیت مدل‌های هر خانواده بررسی کرد. مرز دقیق جابجایی حجمی یا مشخصات عملکردی هر گروه به طراحی سازنده بستگی دارد.

بنابراین بزرگ‌تر بودن شماره گروه به این معنی نیست که بدون بررسی مشخصات می‌توان یک گروه را جایگزین گروه دیگر کرد.

مشخصات فنی پمپ دنده ای تیپ 2

برای انتخاب پمپ هیدرولیک گروه 2 باید چند مشخصه فنی به‌صورت هم‌زمان بررسی شوند. مهم‌ترین پارامترها شامل جابجایی حجمی، دبی، فشار مجاز، دور، جهت چرخش و مشخصات مکانیکی اتصال هستند.

جابجایی حجمی و دبی پمپ

جابجایی حجمی نشان می‌دهد پمپ به ازای هر دور چه حجمی از روغن را به‌صورت نظری جابه‌جا می‌کند. دبی تئوری را می‌توان به‌صورت تقریبی از رابطه زیر محاسبه کرد:

دبی تئوری (L/min) = جابجایی حجمی (cm³/rev) × دور (rpm) ÷ 1000

دبی واقعی می‌تواند به دلیل راندمان حجمی کمتر از مقدار تئوری باشد. بنابراین «لیتر پمپ» و جابجایی حجمی نباید بدون توجه به شرایط کار یک مفهوم در نظر گرفته شوند.

فشار کاری و فشار مجاز

فشار مجاز برای همه مدل‌های Group 2 یکسان نیست. حتی مدل‌های یک برند ممکن است بسته به سایز و طراحی، محدودیت‌های متفاوتی داشته باشند.

اگر در دیتاشیت فشارهای Continuous، Intermittent یا Peak به‌صورت جداگانه اعلام شده باشند، باید تفاوت آن‌ها در انتخاب پمپ رعایت شود.

دور موتور و سرعت مجاز پمپ

با افزایش دور ورودی، دبی تئوری پمپ نیز افزایش پیدا می‌کند؛ اما این به معنی امکان افزایش نامحدود rpm نیست. هر مدل محدوده سرعت مشخصی دارد و شرایط خط مکش، ویسکوزیته روغن و جلوگیری از کاویتاسیون نیز باید در نظر گرفته شوند.

پمپ هیدرولیک تیپ 2 باید در محدوده سرعت تعیین‌شده برای همان مدل کار کند تا شرایط مناسب مکش و عملکرد حفظ شود.

شفت، فلنج، پورت و جهت چرخش

برای جایگزینی پمپ باید نوع شفت، قطر و فرم آن، ابعاد فلنج، محل پیچ‌ها، نوع پورت‌های مکش و فشار و جهت چرخش بررسی شوند.

CW یا CCW بودن پمپ اهمیت زیادی دارد و نمی‌توان صرفاً بر اساس ظاهر محصول جهت چرخش را مشخص کرد. کد فنی و دیتاشیت مدل، مرجع مناسب‌تری برای این بررسی هستند.

پمپ دنده ای گروه دو ZBF در هیدروپارت

یکی از مدل‌های این خانواده در هیدروپارت، پمپ دنده‌ای گروه دو ZBF است که در صفحه محصول آن بازه ۶ تا ۴۵ لیتر برای مدل‌های این سری در نظر گرفته شده است. این بازه مربوط به خانواده ZBF معرفی‌شده در هیدروپارت است و نباید به تمام پمپ‌های Group 2 موجود در بازار تعمیم داده شود.

در انتخاب مدل مناسب ZBF نیز ظرفیت تنها معیار تصمیم‌گیری نیست و دور موتور، فشار مجاز مدل، شفت و نوع اتصال باید بررسی شوند. بنابراین انتخاب دقیق زمانی انجام می‌شود که مشخصات مدار با مشخصات همان مدل تطبیق داده شود.

کاربرد پمپ دنده ای تیپ 2

این پمپ‌ها بسته به مشخصات مدل می‌توانند در یونیت‌های هیدرولیک، پاورپک‌ها و انواع ماشین‌آلات و تجهیزات دارای مدار هیدرولیکی مورد استفاده قرار گیرند.

ساختار نسبتاً ساده و تنوع مدل‌های Group 2 باعث شده این خانواده برای طیف متنوعی از مدارها قابل بررسی باشد. بااین‌حال، صرف قرار گرفتن یک پمپ در گروه دو به معنی مناسب بودن آن برای هر ماشین یا سیستم هیدرولیکی نیست.

مزایای پمپ دنده ای تیپ 2

ساختار مکانیکی نسبتاً ساده، تنوع جابجایی حجمی و وجود مدل‌های مختلف با شفت و اتصالات متفاوت از مزایای این خانواده هستند. همچنین ساختار پمپ‌های دنده‌ای خارجی امکان استفاده از آن‌ها در بسیاری از مدارهای متناسب را فراهم می‌کند.

بااین‌حال، ویژگی‌هایی مانند حداکثر فشار، راندمان، سطح صدا و طول عمر باید برای هر مدل به‌صورت مستقل بررسی شوند و نمی‌توان یک ویژگی عملکردی را به همه پمپ‌های گروه دو نسبت داد.

راهنمای انتخاب پمپ دنده ای تیپ 2

پیش از خرید پمپ دنده ای گروه 2 بهتر است این موارد به‌ترتیب بررسی شوند:

1. دبی مورد نیاز مدار را مشخص کنید.
2. دور واقعی موتور محرک را بررسی کنید.
3. جابجایی حجمی مناسب را بر اساس دبی و دور انتخاب کنید.
4. فشار کاری مدار را با محدوده مجاز پمپ مقایسه کنید.
5. جهت چرخش پمپ را مشخص کنید.
6. نوع و ابعاد شفت را بررسی کنید.
7. فلنج و محل پیچ‌های نصب را با مجموعه تطبیق دهید.
8. نوع و سایز پورت‌های مکش و فشار را کنترل کنید.
9. نوع روغن، ویسکوزیته و شرایط دمایی را در نظر بگیرید.
10. برای تعویض پمپ، کد فنی مدل قبلی را با گزینه جدید مقایسه کنید.

همین موارد در خرید پمپ دنده ای تیپ 2 نیز اهمیت دارند و انتخاب فقط بر اساس دبی اسمی یا شباهت ظاهری توصیه نمی‌شود.

نصب پمپ دنده ای تیپ 2

در زمان نصب باید هم‌محوری شفت موتور و پمپ، وضعیت کوپلینگ و جهت چرخش بررسی شوند. مسیر مکش نیز باید برای دبی پمپ مناسب باشد و از ورود هوا به مدار جلوگیری شود.

تمیزی روغن و خطوط اهمیت زیادی دارد. همچنین نباید بارهای شعاعی یا محوری خارج از محدوده مجاز سازنده به شفت وارد شوند. قبل از راه‌اندازی نیز الزامات پرایم یا هواگیری باید مطابق دستورالعمل همان مدل انجام شوند.

علائم خرابی و عیب‌یابی اولیه

صدای غیرعادی، کاهش دبی، داغ شدن، نشتی از ناحیه شفت یا ناپایداری عملکرد می‌توانند نشانه نیاز به بررسی پمپ و مدار باشند.

وجود این علائم الزاماً به معنی خرابی خود پمپ نیست؛ زیرا ایراد در مخزن، فیلتر، خط مکش یا سایر بخش‌های مدار نیز می‌تواند رفتار مشابهی ایجاد کند.

قیمت پمپ دنده ای تیپ 2 به چه عواملی بستگی دارد؟

قیمت پمپ دنده ای گروه 2 تنها بر اساس ظرفیت یا اصطلاحاً لیتراژ تعیین نمی‌شود. برند و سری، جابجایی حجمی، مشخصات فشار و دور، نوع شفت، فلنج، پورت‌ها، جنس قطعات و آب‌بندها و اصالت کالا می‌توانند روی قیمت اثر داشته باشند.

شرایط تأمین نیز یکی دیگر از عوامل مؤثر است. به همین دلیل مقایسه قیمت زمانی ارزشمند است که دو مدل از نظر مشخصات مورد نیاز مدار واقعاً قابلیت جایگزینی داشته باشند.

سوالات متداول درباره پمپ دنده ای تیپ 2

1- پمپ دنده ای تیپ 2 چیست؟

این عبارت به یکی از خانواده‌های رایج پمپ دنده‌ای اشاره دارد. Group 2 مشخص‌کننده یک خانواده یا فریم است و به‌تنهایی دبی، فشار یا مشخصات دقیق پمپ را تعیین نمی‌کند.

2- تفاوت پمپ دنده ای گروه 1، 2 و 3 چیست؟

این گروه‌ها از نظر فریم و محدوده مدل‌های موجود تفاوت دارند. مرز دقیق جابجایی حجمی و مشخصات فنی هر گروه باید از کاتالوگ سازنده بررسی شود.

3- دبی پمپ دنده ای گروه دو چگونه محاسبه می‌شود؟

دبی تئوری تقریباً از حاصل‌ضرب جابجایی حجمی در دور و تبدیل واحد به L/min محاسبه می‌شود. دبی واقعی تحت تأثیر راندمان حجمی نیز قرار دارد.

4- آیا همه پمپ‌های گروه دو فشار یکسانی دارند؟

خیر. فشار مجاز به طراحی، سایز، سری و سازنده بستگی دارد و باید برای مدل موردنظر از دیتاشیت بررسی شود.

5- برای تعویض پمپ فقط دانستن لیتراژ کافی است؟

خیر. شفت، فلنج، پورت، جهت چرخش، فشار، دور و کد فنی نیز باید بررسی شوند.

6- جهت چرخش پمپ چگونه مشخص می‌شود؟

بهتر است جهت چرخش بر اساس کد فنی، علامت‌های سازنده یا دیتاشیت همان مدل تعیین شود و از حدس زدن بر اساس ظاهر پمپ خودداری شود.

7- آیا Group 2 همیشه از Group 1 قوی‌تر است؟

شماره گروه به‌تنهایی معیار «قوی‌تر بودن» نیست. فشار، دبی، جابجایی حجمی و محدودیت‌های کاری هر مدل باید جداگانه بررسی شوند.

جمع‌بندی؛ انتخاب پمپ دنده ای تیپ 2 بر اساس مدار

انتخاب پمپ دنده ای تیپ 2 باید بر اساس نیاز واقعی مدار انجام شود، نه فقط نام گروه یا ظرفیت اعلام‌شده برای پمپ. جابجایی حجمی، دور موتور، دبی مورد نیاز، فشار کاری، جهت چرخش، شفت، فلنج و پورت‌ها مهم‌ترین اطلاعات برای انتخاب هستند. در تعویض پمپ قبلی نیز بهتر است کد فنی و ابعاد نصب با مدل جدید تطبیق داده شوند. با بررسی هم‌زمان مشخصات هیدرولیکی و مکانیکی می‌توان مدلی را انتخاب کرد که از نظر جریان، نصب و شرایط کاری با سیستم سازگار باشد.